۱۳۹۶ شنبه ۶ خرداد
برنامه پيشگيري و كنترل سوانح و حوادث

بيان مسأله و اهميت موضوع
سوانح و حوادث يكي از سه عامل اول بروز مرگ و مير در ايران و جهان است. از آنجا كه حوادث، موجب مرگ در سنين جواني است، سالهاي از دست رفته عمر بيشتري را موجب مي شود. سوانح و حوادث بالاخص سوانح ترافيكي بعنوان يكي ازعوامل مهم و تهديد كننده زندگي انسانها درآمده است. شناسايي و كنترل عوامل خطر مؤثر در بروز حوادث ميتواند به ميزان بسيار زيادي از بار بيماري و مرگ در كشور بكاهد. بدين جهت، در نظر گرفتن اين جنبه از مشكلات سلامتي مردم در نظام تحول سلامت بسيار اهميت يافته ومي تواند زمينه ساز تحولي شگرف در خدمات بهداشتي را فراهم آورد. بخش مهمي از پيشگيري از سوانح و حوادث با خود مراقبتي قابل دستيابي است. نكته مهم در نظر گرفتن نقش مردم است. الگوي جامعه ايمن بعنوان چارچوبي مناسب جهت پيشگيري از حوادث و ارتقاء ايمني با بهره گيري از جلب مشاركت هاي بين بخشي با سازمانهاي ذينفع است. اين الگو از طرف سازمان جهاني بهداشت به رسميت شناخته شده و از آن حمايت مي كند.
مركز مديريت بيماريهاي غير واگير در راستاي وظائف سازماني خود در خصوص مراقبت و كنترل بيماري هاي غير واگير، اقدام به جمع آوري و تجزيه و تحليل آسيبهاي ناشي از حوادث از طريق دانشگاههاي علوم پزشكي كشور نموده است. آسيبهاي ناشي از حوادث از عمده ترين علل بار بيماري ها و ناتواني ها در كشور محسوب مي شود كه نياز به مراقبت دارد. در نظام تحول سلامت در حوزه بهداشت، رويكرد پيشگيري و كنترل عوامل خطر پنج حادثه عمده شامل حوادث ترافيكي، غرق شدگي، سوختگي، سقوط و مسموميت است. در بعضي از مناطق كشور اولويت ها با جغرافياي جهان و منطقه تطبيق داده مي شود كه پيشگيري از گزش جانوران زهري از آن جمله است. توانمند سازي جامعه به همراه اصلاح محيطي و اِعمال قوانين پايدار سه عامل عمده براي كاهش مرگ و مصدوميت هاي ناشي از حوادث هستند.
در جهان ساليانه بيش از 5 ميليون نفر به علت حوادث ترافيكي دچار آسيب مي شوند و از اين تعداد 1300000 مرگ به علت حوادث ترافيكي به وقوع مي پيوندد. حوادث حجم وسيعي از مرگ، ناتواني و هزينه هاي مستقيم و غيرمستقيم را به جوامع تحميل مي كند. در ايران سالانه 300 هزار مورد مرگ رخ مي دهد يعني روزانه 800 تا 850 مورد كه حدود 120 الي 130 مورد آن ناشي از حوادث عمدي و غيرعمدي است كه پس از بيماري هاي قلبي عروقي، با 5/17% علل مرگ، دومين عامل مرگ و مير در همه گروه هاي سني را تشكيل مي دهد و در سنين زير 40 سال اولين عامل مرگ محسوب مي شود. از سوي ديگر، در كشورمان هرساله حدود 4 5/3 ميليون سال عمر به دليل مرگ زود هنگام از دست مي رود كه سهم حوادث در اين بخش 27% است. به تفكيك نوع حادثه؛ سهم حوادث ترافيكي 17%، سقوط 4% ،سوختگي 2% ،غرق شدگي 1% گزش جانوران زهري 1%، انواع خشونت 2% است.روند روبه رشد مرگ هاي ناشي از حوادث طي سال هاي اخير زنگ خطر جدي براي بخش سلامت و اقتصاد را به صدا درآورده است. سالانه بيش از 320 هزار كشته و مصدوم در حوادث رانندگي، 898 مورد غرق شدگي كه بيشتر آن در رودخانه ها اتفاق افتاده است، 626 مورد مرگ در اثر استنشاق منوكسيد كربن، 1891 مورد مرگ در اثر حوادث ناشي از كار و آمارهاي ديگري از اين قبيل را ميتوان با اجراي برنامه هاي مؤثر كاهش داد.
بر اساس گزارش كشوري ثبت حوادث سال 1393 در ايران (ثبت حوادث بيمارستاني)، تعداد كل مصدومين 1500000 نفراست كه از اين تعداد، 30 درصد مؤنث و 70 درصد مذكر هستند. تعداد مصدومين حوادث ترافيكي 420000 نفر است كه 29 درصد مصدومين را تشكيل مي دهد. حوادث ترافيكي، اولين اولويت حوادث است كه 29 درصد مصدومين كل حوادث را تشكيل مي دهد. در اين گزارش سه نوع حادثه ترافيكي بررسي شده است. اولين اولويت حوادث ترافيكي مربوط به تصادف خودرو سوار است كه 48 درصد مصدومين كل تصادفات را تشكيل مي دهد. دومين اولويت حوادث ترافيكي مربوط به تصادف موتور سوار است كه 35 درصد مصدومين كل تصادفات را به خود اختصاص مي دهد. سومين اولويت حوادث ترافيكي تصادف عابر پياده است كه 17 درصد مصدومين كل تصادفات را شامل مي شود. حوادث ترافيكي اولين اولويت حوادث در گروههاي سني جوانان (29-20) و ميانسالان (59-30) است.

اولويت حوادث در گروههاي سني:
نوزاد: خفگي ( با بالش، لحاف، پتو، عروسك هاي نرم - SIDS )، سقوط، خفگي با گاز CO، سوختگي، گزش جانوران زهري، حوادث ترافيكي (عدم استفاده از صندلي كودك)
كودكان: سقوط، خفگي با جسم خارجي، مسموميت، سوختگي، غرق شدگي، گزش جانوران زهري، حوادث ترافيكي، حوادث ورزشي و تفريحي
نوجوانان و جوانان: حوادث ترافيكي، سقوط، غرق شدگي، سوختگي، گزش جانوران زهري، حوادث ورزشي و تفريحي
ميانسالان: حوادث ترافيكي، سقوط، غرق شدگي، سوختگي، گزش جانوران زهري، مسموميت، حوادث ورزشي و تفريحي
سالمندان: حوادث ترافيكي، سقوط، سوختگي، مسموميت، گزش جانوران زهري
زنان باردار (دوران بارداري، پس از زايمان): سوختگي، سقوط، حوادث ترافيكي، خفگي، گزش جانوران زهري 

تاريخچه برنامه هاي پيشگيري از حوادث:
1373: اجراي برنامه پيشگيري از حوادث خانگي به صورت پايلوت در 10 دانشگاه

1374: اجراي برنامه پيشگيري از حوادث خانگي در سراسر كشور

1375: اجراي برنامه پيشگيري از حوادث در سطح شهرستان به صورت پايلوت در 4 شهرستان: گيلان (لاهيجان)، مشهد (كاشمر)، بوشهر ( بوشهر)، تهران (اسلامشهر)

1382: گسترش پايلوت برنامه پيشگيري از حوادث در سطح شهرستان به يك شهرستان از هر دانشگاه

1383: اجراي برنامه جامعه ايمن در 4 شهرستان: مشهد (بردسكن، كاشمر)، شيراز (ارسنجان، اقليد)

1386: عضويت 4 شهرستان جامعه ايمن كشور در شبكه جهاني جامعه ايمن

1393: بازتشكيل اداره پيشگيري از حوادث در مركز مديريت بيماري هاي غيرواگير

اولين شهر جامعه ايمن ايران، كاشمر بود كه در شانزدهمين كنفرانس جهاني جامعه ايمن كه در سال 2007 در ايران برگزار شد، طي مراسم رسمي به شبكه جهاني جامعه ايمن پيوست.
تاريخچه جهاني برنامه جامعه ايمن:
اولين بار مفهوم جامعه ايمن در اولين كنفرانس جهاني پيشگيري از حوادث و آسيب ها در 1989 در استكهلم سوئد مطرح شد.
برنامه جامعه ايمن اولين بار در شهر ليندكوپينگ سوئد اجرا شد و 13 سال پس از شروع برنامه جامعه ايمن در ليندشوپينگ، اين شهر به شبكه جهاني جامعه ايمن پيوست.
مركز همكاري هاي سازمان بهداشت جهاني در برنامه جامعه ايمن در دانشگاه كاروليسكا سوئد مستقر شد. اين مركز مسئوليت عضويت ارزيابي شهرهاي جامعه ايمن جهان جهت عضويت در شبكه جهاني جامعه ايمن را عهده دار است.
تاريخچه كنفرانس هاي جهاني:
اولين كنفرانس جهاني ارتقاء سلامت: اُتاوا- كانادا- 1986

در اين كنفرانس منشور اُتاوا با شعار بهداشت براي همه تا سال 2000 مطرح شد
اولين كنفرانس جهاني جامعه ايمن: استكهلم سوئد- 1989

در اين كنفرانس مانيفست (بيانيه) جامعه ايمن مطرح شد كه عبارت است از: « همه انسانها از حقوق مساوي براي سلامت و ايمني برخوردارند. »
شانزدهمين كنفرانس جهاني جامعه ايمن: تهران- ايران- 2007 (1386) 

گروه هاي هدف در برنامه پيشگيري از حوادث:
1- جمعيت عمومي:
افرادي كه وضعيت آنها از نظر نياز به خدمات و برنامه هاي پيشگيري از حوادث مورد بررسي قرارمي گيرد و سياستگذاران و مسئولين، براساس نيازسنجي به عمل آمده از آنها، در برنامه هاي پيشگيري از حوادث برنامه ريزي مي كنند.
2- گروههاي آسيب پذير و در معرض خطر حوادث:
اين افراد جهت قرارگرفتن در موقعيت حادثه و آسيب ديدگي در حوادث مستعد هستند زيرا از توان كافي جهت محافظت از خود و دور ماندن از خطر برخوردار نيستند.
3- مصدومين:
افرادي كه قرباني حوادث هستند و به علت بروز حادثه دچار آسيب جسمي يا معلوليت شده اند.
4- خانواده مصدومين:
افرادي كه يك يا چند نفر از اعضاي خانواده آنها قرباني حادثه شده است. اين افراد وظيفه مراقبت و نگهداري از مصدومين را در خانواده خود عهده دار هستند. بنابراين از نظر جسمي و رواني بايد كارايي قابل ملاحظه اي را در برخورد با چنين موقعيتي را داشته باشند و بتوانند علاوه بر اينكه خود را با اين شرايط نامطلوب سازگار مي كنند تا كمتر دچار آسيب شوند، بايد به فرد مصدوم نيز كمك كنند كه هرچه زودتر سلامتي خود را بازيابد. ضمناً بايد بتوانند علاوه بر انجام مراقبتهاي لازم از مصدوم، نحوه برخورد صحيح و رفتار مناسب با فرد آسيب ديده يا معلول شده بر اثر حوادث را داشته باشند
گروههاي آسيب پذير و در معرض خطر حوادث:
كودكان

سالمندان

زنان باردار

زنان خانه دار

معلولين جسمي و ذهني

بيماران مبتلا به صرع، پاركينسون، MS و بيماران سكته مغزي

بيماران روانپزشكي

ورزشكاران

دانش آموزان (در محيط مدرسه)

كاربران راهها (عابران پياده، رانندگان و سرنشينان خودرو، موتور سيكلت، دوچرخه)

افراد داراي شغل هاي پرخطر (خلبانان و خدمه هواپيما، مأموران آتش نشاني، پليسهاي جرائم، كاركنان قايق و كشتي، كارگران ساختماني و كارگران كارخانه ها)

افراد ساكن مناطق مار خيز و عقرب خيز

افراد معتاد به سيگار، الكل و مواد مخدر


شرح وظائف پرسنل تيم سلامت در برنامه پيشگيري از حوادث 
شرح وظائف پزشك:
1- تشكيل پرونده براي مصدومين

2- درمان مصدومين

3- ارجاع مصدومين به بيمارستان

4- آموزش و باز آموزي پرسنل تحت پوشش

5- بررسي و ارسال گزارش عملكرد و گزارش تحليل آمار به مركز بهداشت شهرستان

6- پايش عملكرد خانه هاي بهداشت و پايگاههاي سلامت و ارسال و بازخورد پايش

7- مشاركت در آموزش عموم جمعيت تحت پوشش در خصوص اصول پيشگيري از حوادث و ترويج خود مراقبتي

8- تعيين اولويت هاي حوادث و تحليل علل حوادث در منطقه تحت پوشش بر اساس ماتريس هادون

9- شركت در دوره هاي آموزشي برگزار شده توسط مركز بهداشت شهرستان

شرح وظائف بهورز:
1- ارزيابي اوليه عوامل خطر حوادث و شناسايي گروههاي آسيب پذير

2- پيگيري و مراقبت مصدومين تحت درمان

3- ارائه خدمات كمكهاي اوليه به مصدومين

4- آموزش مصدومين و خانواده هاي آنها در زمينه مراقبت از مصدوم و كاهش آسيب

5- آموزش عموم جمعيت تحت پوشش در خصوص اصول پيشگيري از حوادث و ترويج خود مراقبتي

6- ثبت، جمع بندي و تجزيه و تحليل اطلاعات آماري و تهيه گزارش آماري ساليانه

7- شركت در دوره هاي آموزشي برگزار شده در مركز بهداشتي درماني روستايي و مركز بهداشت شهرستان

8- جلب مشاركت نهادهاي روستايي

شرح وظائف كارشناس مراقب سلامت:
1- ارزيابي اوليه عوامل خطر حوادث و شناسايي گروههاي آسيب پذير

2- تشكيل پرونده براي مراجعين

3- پيگيري و مراقبت مصدومين تحت درمان

4- ارائه خدمات كمكهاي اوليه به مصدومين

5- آموزش مصدومين و خانواده هاي آنها در زمينه مراقبت از مصدوم و كاهش آسيب

6- آموزش عموم جمعيت تحت پوشش در خصوص اصول پيشگيري از حوادث و ترويج خود مراقبتي

7- جلب مشاركت سازمانها و نهادهاي منطقه اي

8- ثبت، جمع بندي و تجزيه و تحليل اطلاعات آماري مصدومين و تهيه گزارش آماري ساليانه

9- شركت در دوره هاي آموزشي برگزار شده توسط مركز سلامت جامعه و مركز بهداشت شهرستان

10- تعيين اولويت هاي حوادث و تحليل علل حوادث در منطقه تحت پوشش بر اساس ماتريس هادون

11- پايش عملكرد پايگاههاي سلامت و ارسال بازخورد پايش 

دانلود فايل ورد...دانلود فايل
pdf

تاریخ :
1396/01/07
تعداد بازدید:
217
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal