۱۳۹۶ چهارشنبه ۹ فروردين
بيماري هاي مشترك انسان و دام

بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان

تب مالت:

تب مالت  يا  بروسلوز  يكي  از  بيماري هاي  عفوني قابل انتقال بين انسان و حيوان  بوده كه از طريق حيوانات  آلوده ( گاو، گوسفند ، بز ، شتر ،خوك و گاوميش ) به انسان منتقل مي شود .

عامل بيماري:

ميكروبي  است  به  نام  بروسلا  كه  بواسطه  جوشاندن  ياپاستوريزاسيون  شير و  فرآورده هاي  آن  از  بين مي رود .

دوره كمون:

معمولا بين يك تا سه هفته است، اما گاهي به چند ماه نيز مي رسد .

علايم بيماري:

علايم شايع آن تب و لرز ، خستگي ، تعريق ، سردرد ، درد مفاصل وكمر ، بي اشتهايي ، كاهش ، وزن ، يبوست ، گلودرد و سرفه خشك  مي باشد .

* مهم ترين علامت بيماري در دام ها سقط جنين و زايش دام نارس مي باشد . 

 

راه هاي انتقال:

مهم ترين راه انتقال  مصرف شير خام آلوده، فرآورده هاي لبني تهيه شده از شير خام  يا شيري كه به خوبي جوشيده نشده مخصوصا پنير محلي ، خامه ، سرشير ، بستني و ....

پيشگيري:

q     جوشاندن شير به مدت 5 تا 10 دقيقه

q     استفاده از شير و فراورده هاي لبني پاستوريزه

q     استفاده از وسايل حفاظتي مانند دستكش ، عينك ، چكمه و لباس غير قابل نفوذ در موقع تماس با حيوانات

q      مهم ترين راه پيشگيري از تب مالت در حيوانات شناسايي و جدا كردن حيوانات آلوده است.

 

 

 

بيماري سالك:

 

بيماري سالك يا ليشمانيوز پوستي از مهمترين بيماري هاي پوستي مشترك يا قابل انتقال از حيوان به انسان است .در اين بيماري زخم هايي بر روي نقاط مختلف بدن (بخصوص صورت ،دست و پا) ايجاد مي شود كه علاوه بر نياز به درمان طولاني مدت - در بعضي موارد حدود يك سال - از عوارض آن  به جا ماندن يك جوشگاه دايمي و فرو رفته پس از بهبودي ميباشد،كه وجود اين جوشگاه در ناحيه صورت بخصوص در دختر خانم ها به زيبايي فرد لطمه مي زند.

ناقل بيماري:

ناقل سالك ، پشه ريزي بنام پشه  خاكي(فلبوتوموس) مي باشد كه  از طريق گزش و خونخواري  انگل بيماري را انتقال مي دهد

مشخصات و عادات رفتاري پشه خاكي :

§         پشه خاكي به رنگ زرد كم رنگ(خاكي رنگ) و خيلي ريز به اندازه 2-3 ميلي متر مي باشد و موقع استراحت بال هاي خود را به صورت عدد7 نگه مي دارد.

§         جهشي پرواز مي كندو پشه خاكي در تمام طول سال فعال بوده ولي بيشترين فعاليت آن  از ارديبهشت تا شهريور ماه مي باشد

§         پشه خاكي هنگام غروب آفتاب از پناهگاه خود بيرون آمده و شروع به گزش و خونخواري مي نمايد و فعاليت آن تا صبح ادامه دارد اما بيشترين فعاليت آن در نيمه  اول شب(هنگام غروب آفتاب) مي باشد.

§         پشه خاكي ،  موقع روز در پناهگاه هاي تاريك،گرم و نسبتا مرطوب مانند زير زمين منازل و شكاف هاي عمقي ديوارها، داخل درز هاي سقفي چوبي، پشت كمد ها،قاب عكس ها و ساير اشيا ثابت در خانه و بيرون از منزل، اصطبل ها، اطراف توده هاي زباله ، كود هاي حيواني و ساير انباشت هاي پس مانده هاي منازل، اماكن متروكه، لانه جوندگان و غار ها استراحت مي كنند.

§         پشه خاكي معمولا قسمت هايي از بدن كه بدون  پوشش هستند را مورد گزش قرار مي دهد و در نتيجه بيشترين زخم هايي كه ايجاد مي شود در نقاط باز بدن (دست,پا و صورت) مي باشد.

مخزن بيماري:

مخزن بيماري بعضي جوندگان وحشي و انواع سگ سانان و مي باشندكه موش صحرايي و  سگ  از مهم ترين مخازن سالك به شمار مي روند.

چگونه به بيماري مبتلا مي شويم :

پشه خاكي هنگام غروب آفتاب براي تغذيه وارد محيط شده و ضمن گزش و خونخواري از مخزن آلوده مثل (موش، سگ و يا انسان بيمار) تعدادي انگل ليشمانيا را وارد بدن خود مي نمايد. انگل ليشمانيا در بدن پشه خاكي  در طي 4تا 18 روز تكثير و تغيير شكل يافته و پشه خاكي تبديل به پشه خاكي آلوده شده و چنانچه ، انسان در معرض گزش پشه خاكي آلوده قرار گيرد ، عامل بيماري به انسان  سالم منتقل خواهد شد.

هنگامي كه پشه خاكي آلوده يك فرد را مورد گزش قرار مي دهد زماني حدود چند هفته تا چند ماه و گاهي يك تا دو سال طول مي كشد و به همين دليل است كه اكثر گزش هاي پشه خاكي در بهار و تابستان اتفاق مي افتد ولي ما زخم هاي بيماري سالك را در اواخر تابستان و پاييز و گاهي زمستان شاهد هستيم كه به اين مدت دوره نهفتگي بيماري گويند.

علايم و نشانه هاي بيماري سالك:

بعد از دوره نهفتگي ،زخم ابتدا به صورت  يك برجستگي كوچك و قرمز رنگي در محل گزش پشه ظاهر مي شود كه معمولا بدون درد است و در اثر فشار محو نمي شود و ممكن است كمي خارش داشته باشد.

پس از گذشت چند هته تا چند ماه ضايعه بتدريج بزرگتر شده و بصورت يك زخم در مي آيد.

در پاره اي مواقع ممكن است زخم ها دچار عفونت ثانويه  ميكروبي و قارچي شده و موجب وخامت بيماري گردد كه علت آن مي تواند دير مراجعه كردن بيمار جهت درمان  و يا درمان هاي خود سرانه باشد.

راههاي  پيشگيري از بيماري سالك:

عوامل محيطي

§         جمع آوري و دفن بهداشتي مستمر زباله از محيط زندگي

§         جمع آوري و دفن فضولات و كود هاي حيواني از محل زندگي انسان و دام

§         بهسازي و ترميم شكاف ها و درز هاي ديوار ها در مناطق مسكوني انسان و دام

§         تخريب و تسطيح اماكن مخروبه

§         جلو گيري از انباشتن نخاله هاي ساختماني در هنگام ساختمان سازي  و جمع آوري سريع آن ها

§         بهسازي(آسفالت يا ...) كوچه ها و خيابان هاي خاكي

عوامل مريوط به ناقل:

§         استفاده از پشه بند با سوراخ هاي ريز يا استفاده از پشه بند آغشته به سم همزمان با غروب آفتاب

§         استفاده از پماد هاي دور كننده حشرات به هنگام كار و خواب

§         دوري از محل زندگي پشه خاكي و مناطق آلوده  به سالك به ويژه هنگام غروب آفتاب به بعد

§         استفاده از وسايل خنك كننده مانند كولر و پنكه

§         استفاده از لباس هاي پوشيده در هنگام شب

§        نصب توري فلزي با منافذ ريز به درب و پنجره ها

عوامل مربوط به مخزن:

§         مبارزه با جوندگان از جمله موش هاي صحرايي از طريق جونده كشي

§         اتلاف و معدوم كردن سگ هاي ولگرد

§         درمان سريع و صحيح بيماران

§         پوشاندن زخم هاي بيماران  با گاز استريل به منظور پيشگيري از انتقال بيماري

                               

هاري:

بيماري عفوني حاد ( آنسفاليت ) و كشنده ويروسي است. اين بيماري مخصوص گوشت خواران اهلي و وحشي بوده ، انسان و ساير حيوانات خونگرم پستاندار، بطور تصادفي و اغلب ازطريق حيوان گزيدگي به آن مبتلا مي شوند .

اصلي ترين راه سرايت بيماري گازگرفتن به وسيله حيوان هار است . البته از طريق كشيده شدن پنجه آغشته به بزاق حاوي ويروس نيز منتقل مي شود . دوره كمون معمولا 15 روز تا 3 ماه و بطور متوسط  1تا2 ماه  طول مي كشد.

اهميت بيماري هاري :

1)       ميزان كشندگي بالا (100درصد) بطوريكه پس از ظهور علايم باليني چه در انسان و چه در حيوان درمان پذير  نبوده و بيمار محكوم به مرگ خواهد بود .

2)       افزايش روند موارد حيوان گزيدگي انساني .

3)       تلفات و خسارات اقتصادي كه بيماري در دام ها ايجاد مي كند .

اقدامات پيشگيري در مواقع لزوم:

q     شستشووضد عفوني كردن زخم با استفاده از آب و صابون

q     واكسيناسيون بر عليه ويروس هاري

كيست هيداتيك:

كيست هيداتيك يكي از بيماريهاي مشترك بين انسان و دام است كه از شيوع نسبتاً گسترده اي در دنيا برخوردار ميباشد . كيست هيداتيك مرحله لاروي كرم  اكي نوكوكوس گرانولوزوس مي باشد . كرم بالغ در روده سگ و سگ سانان استقرار دارد و انسان و دامها (گوسفند ، بز و شتر و خوك ) با خوردن سبزيجات و مواد غذايي آلوده به تخم انگل كه با مدفوع سگ دفع گرديده به كيست هيداتيك مبتلا مي شوند .

وضعيت كيست هيداتيك ( اكينوكوكوس) در ايران :

اطلاعات موجود نشان دهنده وقوع كيست هيداتيك در سرتاسر ايران است. اما ميزان شيوع و الگوهاي انتشار عفونت در نقاط مختلف كشور متفاوت مي باشد بطوريكه ميزان آلودگي از منطقه شمال غربي ايران بسوي جنوب غرب كمتر مشاهده مي شود .

درمان:

ü      راه درمان كيست هيداتيك جراحي مي باشد .

پيشگيري:

v     ضد عفوني كامل سبزيجات

v     مبارزه با سگ هاي ولگرد

v     شست و شوي دست ها با آب و صابون بعد از تماس با حيوانات

 

تب خونريزي دهنده كريمه كنگو (CCHF) :

تب خونريزي دهنده كريمه كنگو يكي از بيماري هاي ويروسي مشترك بين انسان و دام مي باشد كه اولين بار درسال1944با ابتلاي 200 نفر در شبه جزيره كريمه در اوكراين(اتحاد جماهير شوروي سابق)  مشاهده شد.

امروزه در اكثر كشور هاي همسايه ايران مثل عراق، پاكستان،افغانستان،تركيه،كشورهاي عربي و...بيماري شايع مي باشد .

 راه هاي انتقال به انسان:

u     انتقال از طريق گزش كنه آلوده

u     ازطريق  له كردن كنه

u     تماس مستقيم با لاشه گوشت ،خون،ترشحات وبافتهاي آلوده

u     تماس باترشحات ،خون وتنفس افراد مبتلا

u     تنفس در تماس با دامهاي آلوده

گروه هاي در معرض خطر:

o       همه افراد جامعه احتمال ابتلا به بيماري را دارند.

o       گروهاي پر خطر شامل:دامداران،دامپزشكان وكاركنان دامپزشكي ، قصابان وكاركنان كشتارگاه ،پزشكان ،پرستاران،بهياران وكاركنان بيمارستان ،رستورانها وكبابي ها

 

دوره كمون بيماري:

 درانسان 3 تا 9روز

علايم بيماري در انسان:

u     تب ناگهاني، بدن درد، كوفتگي، ضعف، سردرد، درد شديد عضلات، بي اشتهايي، درد پشت حدقه چشم، ترس از نور، تهوع، استفراغ، گلودرد،  دل درد

u      تغييرات خلقي مثل بيقراري و افسردگي

u     علائم خونريزي از روز 3تا 6 شروع ميشود

 

 

پيشگيري:

u     خودداري از له كردن كنه با دست يا روي بدن دام

u     خودداري از تماس بدن با ترشحات و خون دام

u     خودداري از كشتار دام در محلهاي غير مجاز

u     تهيه گوشت مورد نياز از محلهاي مطمئن و تحت نظارت دامپزشكي

u     نگهداري گوشت تازه به مدت 24 ساعت در يخچال وسپس استفاده

u     روشهاي حفاظت شخصي در تماس با ترشحات و خون حيوان (پوشيدت دستكش ، لباس بلند ، چكمه ، ماسك و عينك)

u     اجتناب از خوردن جگر خام ونيم پخته ، نگهداري جگر ، قلب ، كليه به مدت 48 ساعت در يخچال و سپس استفاده از آن

 

دانلود فايل ورد...دانلود فايل
pdf

تاریخ :
1396/01/07
تعداد بازدید:
339
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal