۱۳۹۶ شنبه ۴ آذر
سل

سل:

سل يك بيماري عفوني واگير مي باشد. بيماري سل از سال هاي بسيار دور وجود داشته و افراد بسيار مشهوري نيز در دنيا به اين بيماري مبتلا شده اند. اين بيماري از قديم در كشور ما شناخته شده بود. در گذشته به اشتباه تصور مي كردند كه نفرين كسي و يا شدت غم و غصه علت اصلي ابتلا به بيماري سل است.در كتاب هاي غربي به اين بيماري توبركولوز (Tuberculosis) و به اختصار «تي بي» (TB) گفته مي شود.

بيماري سل يكي از مهمترين بيماريهاي عفوني قرن حاضر مي باشد كه توانائي درگير نمودن كليه ارگان هاي بدن را دارد ولي ريه ها بيشتر به سل مبتلا مي شوند.از سال 1982 همه پزشكان دنيا معتقد بودند كه اين بيماري تا سال 2000 كنترل و بحث آن فقط محدود به كتب پزشكي خواهد بود، ولي اين اميد ده سال بيشتر به طول نيانجاميد، به طوري كه در سال 1993 اين بيماري از طرف سازمان بهداشت جهاني به عنوان يك فوريت جهاني اعـــــلام مي گردد.بروز 10 ميليون مورد جديد سل و درمان تنها دو سوم از آنها كه متأسفانه در بيش از 50 درصد موارد درمان ناقص بوده، عمق فاجعه را در اين سالها نشان مي دهد.بروز سه همه گيري از اين بيماري در دو دهه اخير دور نماي كنترل اين بيماري را در آينده نزديك بسيار مبهم نشان مي دهد. ايجاد همه گيري بيماري ايدز و متعاقب آن سل مقاوم به دارو، جهان كنوني را با تمام پيشرفت هاي عظيم در علم پزشكي از نظر كنترل بيماري سل، بيش از يك قرن به عقب برگردانده است. امروزه در دنيا هر ساله بيش از 8 ميليون نفر به اين بيماري مبتلا مي شوند و تاكنون يك سوم مردم جهان بدون آنكه احساس بيماري كنند به ميكروب اين بيماري آلوده شده اند.

عامل بيماري سل چيست؟

ميكروبي ميله اي شكل (شبيه مداد) و بسيار كوچك به اندازه 000003/0 متر وارد بدن شما شده كه تنها توسط ميكروسكوپ ديده مي شود. به اين ميكروب ميله اي شكل «باسيل سل» مي گويند. باسيل سل چون بسيار كوچك مي باشد، به راحتي در هوا شناور مي ماند. چون عامل اين بيماري ميكروب مي باشد، لذا ممكن است اين بيماري از شما به افراد سالم منتقل گردد.

سل چگونه از بيمار به فرد سالم منتقل مي شود؟

ميكروب سل به صورت ذرات ريز وارد هوا شده و نظير سرماخوردگي منتقل مي شود. اين ذرات در صورتي كه مبتلا به سل ريوي باشيد توسط سرفه، عطسه، صحبت، خنده و يا فرياد شما، ايجاد و در هوا پخش مي شوند. يك سرفه مي تواند 3000 ذره ميكروبي وارد هوا نمايد و 5 دقيقه صحبت كردن نيز همين تعداد ذره توليد مي كند و عطسه نيز تعداد بيشتر ايجاد مي نمايد. اين ذرات ميكروبي چون بسيار كوچك هستند، در هواي موجود در هر فضاي بسته براي مدت طولاني مي توانند به طور معلق باقي بمانند. ميكروب سل در خلط كاملاً خشك شده و يا در گرد و غبار معلق پس از 8 تا 10 روز از بين مي رود. اين ميكروب در خاك سرد و سايه دار حداقل 6 ماه زنده مانده و در خلط در حال پوسيدن و تجزيه، هفته ها و ماهها مقاومت دارد. لذا هواي اطاق آلوده شده به ميكروب سل توسط شما، مي تواند حتي در زمان غياب شما نيز موجب انتقال بيماري گردد.

زماني كه فرد سالم در هواي آلوده به اين ذرات ميكروبي تنفس كند، ميكروب سل را وارد ريه خود كرده و اين ميكروب خود را در عرض 48 ساعت به نقاط مختلف بدن مي رساند. ولي بعد از آن بدن دفاع كرده و اجازه گسترش و فعاليت را به ميكروب سل نمي دهد.جهت انتقال بيماري سل، تماس هاي طولاني و ورود تعداد زياد ميكروب سل نياز است.

انتقال ميكروب سل از شما به اطرافيان بستگي به سه عامل واگير بودن بيماري سل شما، محيطي كه تماس در آن اتفاق مي افتد و مدت زمان تماس دارد. بهترين راه براي توقف انتقال، دوري شما از اطرافيان و شروع درمان دارويي مي باشد. شروع درمان دارويي در كاهش انتقال بيماري بسيار موثر مي باشد به طوري كه واگيري بيماري سل شما را سريعاً بعد از دوهفته از شروع درمان حتي در صورت مثبت بودن آزمايش خلط شما كاهش داده و در طول زمان مصرف دارو ادامه خواهد داد.

افرادي كه به مدت طولاني در تماس نزديك با بيماران مسلول واگير مي باشند بيشترين ميزان خطر ابتلاء به سل را دارا هستند.
 تماس نزديك بيمار معمولاً با اعضاي خانواده، هم اطاقي، دوستان و همكاران رخ مي دهد. اين افراد به دليل تماس با ميكروب سل، در معرض خطر ابتلاء به عفونت سل مي باشند. مكان هاي پرازدحام، كوچك، سربسته، كم نور، بدون تهويه مناسب و مرطوب بهترين شرايط را براي تسهيل انتقال عفونت ايجاد مي كنند. تابش مستقيم آفتاب در عرض 5 دقيقه باسيل سل را از بين مي برد. لذا در كشورهاي گرمسير تماس مستقيم اشعه آفتاب روش مناسبي براي از بين بردن ميكروب سل است. به همين دليل گسترش و سرايت بيماري بيشتر در خانه ها يا كلبه هاي تاريك اتفاق مي افتد.

آيا تمام افرادي كه با ميكروب سل آلوده شده اند به اين بيماري مبتلا مي شوند؟

خير. ورود ميكروب سل به ريه ها مساوي با ابتلاء به سل نيست، چون سيستم ايمني بدن در مقابل اين ميكروب دفاع كرده و اطراف آن را يك ديواره محكم دفاعي كشيده و آن را غيرفعال و خفته مي كند. لذا در اين حالت در اكثر موارد فرد حتي متوجه ورود ميكروب به بدن خود و اين دفاع بدن در ريه هاي خود نمي شود. به خاطر همين است كه تاكنون يك سوم مردم به اين ميكروب آلوده شده اند ولي خود از اين موضوع اطلاع ندارند.

تنها در 10% موارد اين ديواره دفاعي به دلائل مختلف تخريب شده و ميكروب هاي خفته و غيرفعال سل بيدار شده و شروع به تكثير مي كنند. در اين زمان به دليل فعاليت شديد ميكروب سل بيمار دچار علائم بيماري سل مي شود و در اين مرحله به اين فرد «بيمار مسلول» مي گويند. پس فرد آلوده شده به ميكروب سل (عفونت يافته) بيمار نبوده و كاملاً سالم مي باشد. اين فرد حتي ميكروب سل را به ديگران منتقل نمي كند و احساس ناخوشي نيز نمي كند. راديوگرافي ريه اين افراد نيز كاملاً طبيعي خواهد بود. ولي اين افراد تست پوستي سل (تست توبركولين) مثبت دارند.

سل كدام عضو بدن را مبتلا مي كند و انواع آن كدام است؟

اين بيماري قادر است تمام اعضاي بدن را مبتلا كند. بيشترين عضوي كه در بدن مبتلا مي شود ريه ها (شش ها) مي باشند. لذا سل ريوي شايعترين نوع سل است. در صورتي كه سل اعضاي ديگر بدن را به جز ريه ها درگير كند به آن سل خارج ريوي گفته شده كه تحت نام همان عضو درگير ناميده مي شود. نظير سل غدد لنفاوي يا سل استخوان يا سل ادراري يا سل مغز (مننژيت سلي) و غيره.

انواع سل ريوي كدام است؟

در سل ريوي اغلب خلط ايجاد مي شود. اگر در آزمايش ميكروسكوپي خلط بيمار ميكروب سل مشاهده شد به آن سل ريوي خلط مثبت و اگر ميكروب سل مشاهده نشود به آن سل ريوي خلط منفي مي گويند.

آيا تمام انواع سل مسري بوده و به اطرافيان منتقل مي شود؟

خير. تنها بيمار مبتلا به سل ريوي خلط مثبت مي تواند ميكروب را در هوا پخش كرده و بيماري را به اطرافيان منتقل نمايد، لذا در اكثر موارد سل ريوي خلط منفي و انواع سل خارج ريوي مسري نبوده و به ديگران منتقل نمي شوند.

بيماري افراد مبتلا به سل ريوي خلط مثبت تا چه زماني به اطرافيان سرايت مي كند؟

بيماري اين افراد از زماني كه دچار سرفه و خلط شده اند تا 2 هفته از شروع درمان دارويي ضد سل براي اطرافيان خطر سرايت دارد. بعد از آن اين افراد هيچگونه خطري براي اطرافيان ندارند.

علايم انواع سل كدام است؟

بيماري سل خود را به هر شكل ممكن است نشان دهد. در كشور ما كه اين بيماري شيوع نسبتاً زيادي دارد در بسياري از موارد در تشخيص بيماري، بايد سل را به خاطر داشت. بيماري سل ممكن است شبيه بيماريهاي ديگر تظاهر نمايد. اين تظاهرات ممكن است شبيه بيماريهاي ديگر نظير ذات الريه، برونشيت، آبسه ريوي، سرطان و عفونت هاي قارچي باشد.

بيمار مبتلا به بيماري سل مي تواند داراي علائم عمومي، ريوي يا وابسته به ارگان هاي ديگر بدن و يا تركيبي از اين موارد باشد.

علائم و نشانه هاي عمومي :

بيماري سل معمولاً ايجاد علائم بيماري مي نمايد، ولي بسياري از بيماران حتي آنهايي كه بيماري پيشرفته دارند، علائم خفيف و آهسته اي داشته كه ممكن است به طور معمول در نظر گرفته نشود. تعدادي از بيماران مبتلا به سل خارج ريوي نيز در حقيقت ممكن است بدون علامت باشند. معمولاً بايد در بيماران يا افراد بدون علامت كه علائم خفيف يا غيرواضح دارند، از طريق بررسي سابقه تماس، راديوگرافي غيرطبيعي ريه، واكنش مثبت تست سل و يا كشت مثبت ميكروب سل پي به بيماري برد. تعدادي از بيماران ممكن است در ابتدا براي مدت چند هفته تا چند ماه احساس خستگي، بي اشتهايي، كاهش وزن، ضعف عمومي، تعريق شبانه بخصوص در نيمه فوقاني بدن، قاعدگي نامنظم يا تب هاي خفيف نمايند. اين علائم و نشانه ها اغلب در زمان فعاليت كاري شديد يا استرس هاي هيجاني تشديد مي گردند.

سل در بيماران ديگر ممكن است به صورت يك بيماري تب دار حاد، به همراه لرز و علائم عمومي شبيه آنفولانزا بروز نمايد. در اين حالت بيماران تا زماني كه احساس مي كنند، اين علائم مربوط به يك عفونت ساده نظير سرماخوردگي بوده و خودبخود برطرف مي شود، به پزشك مراجعه نمي نمايند. علائم حاد ممكن است طولاني و مزمن شوند.

تشخيص بيماري سل چگونه است؟

تشخيص بيماري سل ريوي در قدم اول در افراد مشكوك (بيش از دو هفته سرفه داشته و يا خلط خوني دارند) سه نوبت آزمايش خلط مي باشد.

در آزمايشگاه سل با بررسي خلط در زير ميكروسكوپ مي توانند ميكروب سل را مشاهده نمايند. اگر ميكروب سل در آزمايش خلط مشاهده نشد آنگاه پزشك با عكس برداري (راديوگــرافي) از ريه هاي بيمار مي تواند پي به وجود بيماري سل در بيمار ببرد. انواع سل ديگر را مي توان با آزمايش ادرار، آب جمع شده در ريه ها و يا شكم و نمونه برداري از غدد لنفاوي و ديگر ضايعات شناسايي كرد.

آيا بيماري سل درمان پذير است؟

بلي. ، خوشبختانه امروزه با داروهاي موجود در بازار نزديك به 100% بهبودي كامل پيدا مي نماييد. اكثر داروهاي ضد سل خوراكي بوده و نيازي به بستري شدن در بيمارستان ندارد.

اصولي را كه بايد در درمان دارويي بيماري سل خود رعايت نماييد تا بهبودي يابيد كدامند؟

حتماً تمام انواع داروهاي تجويز شده را مصرف نماييد.از كم و زياد كردن خودسرانه مقدار هر يك از داروها با هر بهانه اي پرهيز نماييد.نظم در مصرف داروها را رعايت نماييد و آنها را به همان روشي كه توسط مسئولين مربوطه توصيه شده مصرف نماييد (مثلاً اگر بايد داروها را هر روز مصرف نماييد آن را حتماً رعايت نماييد).

طول دوره درماني را كه حداقل 6 ماه است، كاملاً رعايت نماييد و مصرف داروها را به بهانه اينكه بهبودي حاصل كرده و ديگر نيازي به ادامه داروها نيست، بطور خودسرانه قطع نكنيد.

درمان بيماري سل چگونه است؟

اگر شما قبلاً به دليل ابتلاء به بيماري سل داروهاي ضد سل مصرف نكرده ايد، به مدت حداقل 6 ماه، از 4 نوع داروي خوراكي مخصوص درمان سل كه به صورت قرص و كپسول مي باشند، براي شما تجويز خواهند كرد. اين داروها را شما مي توانيد به راحتي با نظارت يك فرد ديگر استفاده نماييد. لذا نيازي به بستري شدن در بيمارستان و يا آسايشگاه نخواهد بود.

در صورتيكه شما قبلاً به دليل ابتلا به بيماري سل به مدت 6 ماه داروهاي ضد سل مصرف كرده باشيد، براي شما به مدت حداقل 8 ماه، از 5 نوع داروي مخصوص درمان سل كه به صورت خوراكي و تزريق مي باشند، تجويز خواهند كرد.

 

 

دانلود فايل ورد...دانلود فايل
pdf

تاریخ :
1396/01/07
تعداد بازدید:
1161
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal